Sunday, April 26, 2026
मी पाहिलेलं इंग्लंड !
मी पाहिलेलं इंग्लंड !
खरंतर Spectacular England या माझ्या छोटेखानी इंग्रजी पुस्तिकेत London within England आणि England beyond London अशा दोन भागात आम्ही पाहिलेल्या लंडन आणि इंग्लंडचा धावता उल्लेख केलाय मी. मात्र आज तळेगावच्या सुरम्य सकाळीं गॅलरीत बसून आसमंत न्याहाळत असताना आमच्या इंग्लंडमधील वास्तव्याची प्रकर्षाने याद आली नि वाटलं मायमराठीतून तुम्हालाही ती सफर घडवून आणावी !
वास्तविक गेली पंचवीस सव्वीस वर्षें श्रीश-अलकाकडे आम्ही जवळजवळ दर वर्षीं तिकडे जाऊनयेऊन आहोत. अठरा ट्रिप्स् झाल्यात एव्हाना ॲव्हरेज पाचपाच महिन्यांच्या आणि म्हणून साहाजिकच तो प्रदेशही खूप पाहून झालाय. किती किती सहली झाल्या आहेत तिथे याला गणती नाही, मात्र आठवतील तेवढ्या पुन्हा सांगीन म्हणतो. ‘आठवतील तशा’ असे म्हटले मी म्हणून कुठेच क्रोनोलॉजी किंवा सुसंगती आढळणार नाही तुम्हाला, यदाकदाचित् सोबत राहिलाच तर ! असो.
‘आधी वंदूं तुज मोरया’ या प्रार्थनेनुरूप आधी इंग्लंडचे आदि-दैवत मानल्या गेलेल्या कॅन्टरबरी पासून प्रारंभ करूं. खरंतर किती इंग्लिश लोक ‘आर्चबिशप् ऑफ कॅन्टरबरी’ला आपला घर्मगुरू मानत असतील याबद्दल शंका असली तरी आपण बुवा जरासे धार्मिक, निदान ईश्वराला ‘मानणारे’ असतो असे वाटले म्हणून हा ओझरता उल्लेख ! तेही असो.
चार वेळा कॅन्टरबरी वारी झाली असली तरी तिथल्ल्या चर्चमधे एकदाच पाऊल टेकवले होते कारण सर्वच चर्चांचे अंतरंग स्वरूप अगदी समसमान असते, मग ते लंडनमधील सेंट पॉल असो, वेस्टमिन्स्टर किंवा थेट रोममधील व्हेटिकन ! मुळात तिथल्ली रंगबिरंगी कांचकामाची किमया मात्र मोहवणारी असते, शिवाय तो गूढ गहनगंभीर घंटानाद ! कमालीची शिस्त आणि अनाकलनीय नैराश्य पसरविणारी शांतता जराशी न आवडणारी बाब असते खरी.
लंडनपासून हाकेच्या अंतरावर म्हणजे जेमतेम दीडदोन तासांवर दक्षिणेकडे विस्तीर्ण सागरकिनारा वारंवार भेटी द्यायला खुणावत राहतो आणि तो शेकडो मैल पसरलेला आहे. साहाजिकच निव्वळ दोन तास पुरत नाहीत नेहमीच तिथली निसर्गशोभा अनुभवायला, आणि मग ‘बॅंक हॉलिडे’ चे निमित्त साधून मित्रमंडळींच्या परिवारासह काफिला निघतो चार दिवस मौजमस्ती करायला. प्रत्येक बंदरांनजिक विस्तीर्ण बीचेस अथवा वाळूची तटबंदी आणि उत्तम निगा राखलेली विस्तीर्ण उद्यानें खरोखर मनमोहक असतात.
‘डेव्हन’ नजीक शंभराहून अधिक ‘कॅरॅव्हॅन्स’ चे लहानसे उपनगर वसवलेले आहे. तिथल्या प्रत्येक कॅरॅव्हॅनच्या आंत सर्व सोयीसुविधांनी युक्त अशी एकावेळी तीन फ्यामिलीज सहजपणे राहू शकतील अशी सोय आहे. हे कॅरॅव्हॅन नगर एका सपाट डोंगरावर उभारण्यात आले आहे आणि खालीं विस्तीर्ण सागरकिनारा अर्थात लांबच लांब पसरलेला ‘बीच’. या परिसरात शेकडो नव्हे हजारों ‘सी-गल्स्’चा चिवचिवाट अव्याहत सुरू असतो. असे शेकडों सीगल्स आकाशात उंच भरारी घेत समुद्राकडे मासा धरायला इतक्या वेगाने आणि शिताफीने सूर मारतात की सांगता सोय नाही. यानिमित्त रिचर्ड बॅक् ने लिहिलेल्या छोट्याशा ‘जोनाथन लिव्हिंगस्टन सीगल्’ची याद ताजी होते. खूप छान पुस्तक आहे ते, मुद्दाम मिळवून जरूर वाचा अशी माझी आग्रहाची शिफारस असेल.
या डेव्हनपासून अडीच तीन तासांवर इंग्लंडच्या दक्षिण-पश्चिम टोकावर अतिशय रम्य असे ‘कॉर्नवॉल’ आपल्याला ओढून ओढून घेईल. मात्र ते सर्व सांगायला (आणि वाचायला) थोडा निवान्त वेळ हवाच ना, म्हणून क्षणभर विश्रान्ती !
क्रमश:…….
रहाळकर
२६ एप्रिल २०२६.
Friday, April 24, 2026
मंगौडे और दहीबडा !
मंगौडे और दहीबडा !
लेकीकडे आलोंय् परवां तळेगांवला आणि आज तिने झकास मुगाची भजीं ( मंगौडे ) आणि मॅंगो-शेकची मेजवानी दिली ब्रेकफास्टला. नेहमीप्रमाणे मी साठसत्तर वर्षें मागे फिरून आलो ते निमित्त साघून !
मी कॉलेजात असताना अक्सर पलासिया भागात (उगीचच) मटरगश्त करीत भटकंती करायचो. पलासियाच्या नुक्कडवर एक ठेलेवाला मंगौडे तळत उभा असायचा. गरमागरम मंगौडे और उनपर छिडकी हिरवीगार पुदिना चटणी बेहद मझा आणायची. लग्न ठरल्यावर उषाला सर्वात आधी ते मंगौडे खिलवले होते !
नव्हे, त्याच्या कितीतरी आधी दिवाकरला ग्वालियरच्या आत्याकडे सोडायला म्हणून पहांटे सहाच्या ‘पूलमन्’ ने निघालो होतो. दिवाकर तेव्हा जेमतेम पाच वर्षाचा असेल. डिसेंबरच्या थंडीचा कडाका होता पण देवास येतांच बस बाहेर टोपलीभर ताजे पेरू विकणाऱ्या पोराकडून त्याने एक भलामोठा पेरू घ्यायला लावला आणि जवळजवळ गुना येईपर्यंत म्हणजे दुपारपर्यंत तो पेरू संपवला. तेवढ्या कडाक्याच्या थंडींत त्याहून गारेगार पेरू संपवण्याचा विक्रम त्या पाच वर्षीय बालकाने करून दाखवला होता !
इंदौर-ग्वालियर हे पंधरा तासाचे अंतर ती ‘पूलमन’ त्याकाळचे सर्वात जलद धावणारे वाहन समजले जात असे.
शिवपुरी आणि ग्वाल्हेरच्या मधे दोन महत्वाचे थांबे असत. एक रेंहट नि दुसरें मोहना. रेंहटला गरमागरम मंगौडे मिळत तर मोहनाला मलईदार दह्यात हरवून गेलेले लुसलुशीत दहीबडे ! इथे मात्र ट्रक्स्, बसेस आणि मोटारींची रांग लागायची ते फेमस् दहीबडे चट् करायला ! आम्हा दोघांसह जवळजवळ सर्व प्रवाशांनी तो लुफ्त उठवला.
अशीच रांग इन्दौरच्या सराफा बाजारात जोशी दहिबडावाल्यांच्या विकानासमोर लागते बरं का !
आणि हो, यशवंतराव समोरचे बर्वे दहीवडेवाले सुद्धा मस्त दहीबडे बनवतात, कारण ते मुळात इंदौरीच तर आहेत ना !
रहाळकर
२४ एप्रिल २०२६.
