Thursday, March 12, 2026
स्वारगेटचे साईमंदिर
स्वारगेटचे साईमंदिर
आज खूप वर्षांनी स्वारगेट येथील शिर्डी साईमंदिरात जाण्याचा सुयोग जुळून आला. खरंतर गेले कित्येक महिने त्या मंदिराच्या आठवणी वरचेवर येत असत आणि त्यामुळे आज पुन्हा एका स्वप्नपूर्तीचा सुखद अनुभव आला. अजून एक उल्लेखनीय बाब म्हणजे कर्मधर्मसंयोगाने आजचा हा ब्लॉग नऊशेव्वा असणार आहे, अविश्वसनीय पण खरोखर ! असो, कारण आपण मंदिर वगैररेंना खरंतर अत्यंत लीन भावाने जात असतो, मग बाहेर पडताच असला बडेजाव मिरवणे खूप किळसवाणे ठरू शकते. बरे तेही असू देत कारण आजचा अनुभव विलक्षण सुख नि समाधान देऊन गेला खरा. याचे आणखी एक कारण म्हणजे आरतीसाठी जवळजवळ पाऊण तास अविचल उभे असलेल्या त्या पंचवीस तीस भाविकांची श्रद्धा आणि सबूरी न्याहाळत असतांना मनोमन त्यांच्याच पायांवर लोळण घ्यावेसे अनेकदा वाटून गेले ! सर्व वयोगटातील प्रत्येकजण भक्तिभावांत तुडुंब भिजलेला पाहून माझी मलाच शरम वाटली.
मघा मी म्हटले की कित्येक जुन्या आठवणी पुन्हा चाळवल्या गेल्या. होय, अदमासे चाळीस वर्षांपूर्वी या मंदिरात वरचेवर जाणे होई. संघटनेच्या स्वयंसेवकांनी ते वर्षभर विविध मंदिरें, काही शाळा आणि काही संस्थानांना भेटी देऊन तेथील साफसफाई करण्याचा उपक्रम राबविला होता. त्यात पुण्यातील काही अतिशय जुनी मंदिरें, जुन्या मोडकळीस आलेल्या शाळा आणि एकदोन वृद्धाश्रमांचाही समावेश होता. यात जवळपास बारापंधरा स्त्रीपुरूष स्वयंसेवक हिरीरिने सहभाग घेत. सकाळी साडेसहा ते आठपर्यंत मन लावून सेवा केल्यावर सहसा त्याच संध्याकाळी तेथे अतिशय गोड नि सुश्राव्य भजनांचा कार्यक्रम करीत असू आम्ही. एका गुरुवारी सकाळची सेवा झाल्यावर सायंकाळी पं. भीमसेनजी सपरिवार स्वारगेटच्या साईमंदिरात आले होते, त्यांनीही भजनांत सहभाग घेतला आणि आरती संपवून सर्वजण मंदिराबाहेर पडत असताना शिरस्त्याप्रमाणे तिथल्या सेवकाने भजनांची कॅसेट लावली नेमकी भीमसेनजींच्याच आवाजातली ! मी पंडितजींच्या मागोमाग चालत होतो आणि ती कॅसेट सुरू होताच पंडितजींना क्षणभर चकित होऊन ‘अरे व्वा!,’ म्हटलेले छान स्मरते आहे !
या साईमंदिराची संकल्पना प.पू. भाऊमहाराज लोंबर यांची, ज्यांना प्रत्यक्ष साईबाबांनी अनुग्रहित केले होते. मला त्यांच्या दर्शनाचा लाभ मिळाला नसला तरी त्यांचे चिरंजीव स्व. अण्णासाहेब लोंबर आमच्या मॅटॅडोर ट्रिपमघे पुट्टपर्थीला सोबत आले होते. ( तथापि, ज्यांना प्रत्यक्ष साईबाबांचा अनुग्रह आणि सहवास लाभला त्या इंदूरच्या जस्टिस रेगे यांचेशी मला कित्येक वेळा दर्शनलाभ झालेला आहे. एकदा तर त्यांनी ‘योगिक ट्रिक्’ म्हणत माझी दांडी उडवली होती ती अशी- आधी त्यांनी स्वत:ची ‘पल्स्’ दाखवली. ती नॉर्मल होती. अर्ध्या मिनिटांनी तीच पल्स् एकशे ऐंशीच्या पुढे आणि ताप एकशेपाच पुढे. ! पुढच्याच मिनिटाला तीच पल्स मिनिटाला तीन ते चार वर आणि तापमान नव्वदच्या खाली ! ! )
अतिशय शांत, निवान्त आणि प्रसन्न अशा या स्वारगेटचे साईमंदिर अजून पाहिले नसेल तर एकवार अवश्य जाऊन या अशी मी आग्रहाची शिफारस करीन. भव्य सभामंडपात अतिशय सुबक सुंदर साईंची पितळी प्रतिमा नजर खिळवून ठेवील. शेजारच्या दालनात झकास सजवलेली देवीची प्रतिमा आहे तर दुसऱ्या एका मोठ्या दालनांत श्रीगजाननाची प्रसन्न सुंदर मूर्ती आहे. तिथेच दत्तात्रेय, विठ्ठल-रखुमाई, भगवान शंकर, गजानन महाराज आणि चित्रकूटच्या माधवनाथ महाराजांच्या अप्रतिम प्रतिमांचे दर्शन घेता येईल आणि साई म्हटले की नित्य प्रज्वलित धूनी असायलाच हवी ना !
अद्याप पाहिले नसले तर अवश्य भेट द्या आणि तुम्हाला विलक्षण शांती समाधानाचा अनुभव ‘गॅरंटीड’ ! !
रहाळकर
१२ मार्च २०२६.
Sunday, March 08, 2026
संतचरणांची याद !
संतचरणांची याद !
आज सकाळपासून खूप रूखरूख वाटतेय मनाला आणि सतत एखाद्या संत पुरूषाच्या किंवा विदूषीच्या चरणांपाशी बसून शांत विश्रान्त व्हावे असे वाटते आहे. याचे कारण मला माहीत आहे नि ते असे की नुकता कालच पुन्हा ‘संत स्तवन’ हा पाचवा समास पुन्हा वाचला होता. गेल्या ऐंशी वर्षांत असंख्य साधू सत्पुरूष तसेच विलक्षण बुद्धिमान, चतुर आणि दयार्द्र स्नेहाळ विदुषींचाही सत्संग घडला. त्यांतील काही महात्मे अजूनही हयात आहेत मात्र सर्वच्या सर्व स्मृतिपटलावर कायमचे कोरले गेले आहेत. तथापि आज याद सतावते आहे त्यांच्या पवित्र मंगल चरणांची. खरंतर मी पाद्यपूजा वगैरे सोपस्कार करण्या ऐवजीं निवान्तपणे संतांचे मनोमन चरणदर्शन आणि सान्निध्य अनुभवण्यांत अधिक रमतो. आज मात्र स्मृती दगा देते आहे असे वाटले म्हणून ती मनाची रूखरूख, अस्वस्थपण आणि बेचैनी. उषाने काही नावें नि जागा सुचवून पाहिल्या, जसे वाई, फुलगाव, गोंदवले आणि पांवस देखील. मात्र लगेच उठून तिकडे धांव घेणे आता शक्य नाही हे पुन्हा जाणवताच चांगलाच हिरमोड झाला आज. मला आत्तां या क्षणीं संतचरणांची खूप खूप याद येतेय. तुम्ही काही मार्ग सुचवून पाहाल ?
रहाळकर
८ मार्च २०२६.
