Thursday, September 17, 2026
आईये पधारिये बिराजिये !
आईये पधारिये बिराजिये !
मंडळी, या वरील शब्दांनी उत्तर हिंदुस्थानांत सहसा पाहुण्यांचे आगतस्वागत केले जाते. आपण नाही का ‘अरे व्वा, या या आत या, बसून घ्या म्हणत त्यांना पाचारण करतो. बंगालींत म्हणतात ‘आशून’ तर इंग्रजींत ‘हाय, वेलकम्, बी सीटेड’ असे स्वागत होते. मुळात पाहुण्यांनी घरात यावे नि त्यांचे स्वागत करावे हा सुसंकृत घरातला परिपाठ असला तरी त्यासाठी आपला दिवाणखाना किंवा बाहेरची खोली नीटनेटकी, टापटिपीची असल्याची काळजी घेतोच ना आपण ! त्यासाठीं शोभेच्या वस्तू, चांगली आसन-व्यवस्था, गरज असल्यास पंखा वगैरे सोपस्कार तर सहज घडत राहतात प्रत्येक घराघरातून.
मुळात पाहुणे घरीं यावेत, त्यांचेशी मनमोकळा संवाद घडावा आणि काही काळ तशा वातावरणांत मश्गूल राहावेसे आपल्याला वाटतेच ना. मात्र काही मंडळी दारात उभे राहून बोलण्याचे पसंत करतात. नाही, आत नाही येत मला लवकर पळायला हवे म्हणत चक्क अर्धाअर्धा तास आपल्यालाही ताटकळत ठेवतात, हे कुणालाच आवडणारे नसते. तथापि आपलाच सुसंकृतपणा आडवा येतो नि आपण तो जुलूम सहन करत राहतो. कित्येकांना घरात शिरताच आपापले फोन पाहण्यांत अधिक स्वारस्य जाणवते नि अशा वेळी तो पाहुणा नकोसा वाटू लागतो खरोखर !
या निमित्त देशपांडे काकांनी सांगितलेला एक किस्सा आठवला. त्यांचा एक जुना परममित्र असलेला शाळूसोबती अचानक दाराशी आला आणि मी आठवडाभर रजा घेऊन आलोंय्, तुझ्याकडेच राहणार आहे असे त्याने म्हणताच काकांना विलक्षण आनंद झाला. दोघांच्या गप्पा जुने सवंगडी नि मास्तरांवर मनसोक्त झाले. आयुष्यात मी कसा यशस्वी होत गेलो ते त्याने आवर्जून कथन केले. साहाजिकच काकांनाही ते सर्व आवडले. मात्र दोनच दिवसात या मित्राच्या एकंदर वावरण्यातून तो अजूनही चांगलाच गावंढळ आहे हे लक्षात आले. वॉश बेसिनवर तोंड धुताना उभ्या उभ्या चूळ टाकणे, जोरजोरात खाकरणे नि शिंकरणे, ओल्या कपड्यांचे ‘ळ’ वगैरेंमुळे घरातले सर्वजण चांगलेच वैतागलेले नि आता हा बालमित्र कधी जातो इकडे सर्वांची भावना झाली. असो.
मात्र आमच्या सदगुरूंची कहाणी अगदी वेगळी होती. ते ज्या ज्या घरांत मुक्कामास जात तिथे ते सर्वांशीच अतिशय मायेने नि प्रेमपूर्वक व्यवहार करीत. पूर्वायुष्यात आदर्श स्वयंसेवक असल्याने त्यांचे राहाणीमान अत्यंत शिस्तबद्ध, स्वच्छ आणि हवेहवेसे असे. घरातील गृहिणींशीही ते अतिशय आत्मीयतेने वागत, स्वयंपाकांत चक्क मदत करायला सरसावत. सुरेख पैकी भाज्या निवडून कापण्यापर्यंत अतिशय सहजपणे वावरत. नवनवीन चटण्या कोशिंबिरींच्या ‘रेसिपी’ सांगत. घरातील सर्वांशीच सौहार्द्रपूर्ण वागत त्यांना आपलेसे करून घेत आणि परत निघण्यापूर्वी एखादे स्व-रचित काव्य किंवा भजन अतिशय शांत मधुर स्वरात गात असत. मुक्कामी पोहोचताच घरीं केलेल्या सरबराईचे नि आतिथ्याचे कौतुक करणारे पत्र धाडीत !
मंडळी, दोन्ही प्रकार तुम्हाला कथन केले. मला सांगा, दुसरा प्रकार केवळ अनुकरणीय नाही काय ?
रहाळकर
१७ सप्टेंबर २०२६
( अजूनही तळेगाव मुक्कामी ! )
Tuesday, September 15, 2026
एक आनंद सोहळा !
एक आनंद सोहळा !
आज पहांटे तीनलाच जाग आली. फ्रेश होऊन भांडेभर पाणी प्यालों नि पुन्हा क्षणार्धात निद्राधीन झालो. पहांटे तीन ते साडेपाच पर्यंत एका अतिशय सुखद आणि आनंददायी वातावरणांत रंगून गेलो तुम्हा सर्वांबरोबर.
आपण सर्व काही दाक्षिणात्य मंदिरांच्या भव्य प्रांगणांत नटूनथटून वावरतांना प्रत्यक्ष पाहिले आणि आनंदसागरात अक्षरश: बुडून गेलो. तुम्ही सर्व, शिवाय माझे सगळे सगेसोयरे, आईवडील, भावंडें आणि सर्व मित्र परिवार पाहून स्तिमित झालो. होय, अगदी शाळेतल्या बालमित्रांपासून आजवरचे सर्व सर्व मित्र खूप छान पोषाखात वावरताना पाहून हर्ष गगनांत मावेना !
आणि अचानक आपल्या सर्व सुहृदांच्या मधोमध एक भव्य दिव्य दिंडी वाजतगाजत यायला सुरूवात झाली. आजवरचे सर्व दिव्य अवतार, ऋषिमुनी, साधुसंत, थोर थोर सत्पुरूष अतिशय प्रसन्न हसऱ्या चेहऱ्यांनी एकापाठोपाठ चालत येताना पाहून तर आश्चर्याला पार राहिला नाही. अगदी भगवान श्रीराम, श्रीकृष्ण, ज्ञानेश्वर माऊली, समर्थ श्रीरामदास स्वामी, प्रत्यक्ष हनुमंत वगैरे सगळ्या विभूतींचे सावकाश नि मनसोक्त दर्शन घडले आपल्या सर्वांना !
ती दिंडी संपतासंपतां आपण पुन्हा त्या अतिविशाल सुंदर प्रांगणांत थट्टाविनोद करीत, सुरेल गाणीं गात अक्षरश: बागडत होतो सर्व काळ. अचानक समोरच्या स्त्रियांच्या रांगेत मला अतिशय आदरणीय आणि प्रथितयश विदुषींनी केलेले अभिष्टचिंतन तर लाजबाब होते.
या सर्व धामधुमींत माझ्यातला स्वयंसेवक सदैव जागृत होता. एखाद्या वृद्धाच्या हातातील काठी खाली पडताच ती तत्परतेने उचलून देण्याबरोबरच कित्येकांना पिण्याचे पाणी उपलब्ध करून देण्यात हा गडी तत्पर होताच पण एक तोकड्या कपड्यातील तरूणी वेडेवाकडे हावभाव करीत असतांना तिचे बकोट धरून तिला स्त्रियांच्या घोळक्यात ढकलून देण्याचे धाडसही सहज करून गेलो मी ! असो.
खूप वर्षांनी भेटलेले मित्रांचे गराड्यात पार हरवून बसलों मी स्वत:ला ! तुम्हीही आपापल्या सुहृदांच्या मेळाव्यांत दंग झालेले पाहून अतिशय समाधान वाटत असतानाच भारद्वाजांच्या सतत गुंजनाने पुन्हा जाग आली आणि नंतर कितीतरी वेळ त्या सुखद क्षणांचा आस्वाद घेत राहिलो ! वाटलं तुम्हालाही त्या सोहळ्याची पुन्हा एकदा झलक दाखवावी म्हणून हे अल्पधारिष्ट ! !
रहाळकर
मु.पो. तळेगाव,
१५ सप्टेंबर २०२६.
